Hejt online to problem zdrowia psychicznego: czego uczą nas Selena Gomez, Billie Eilish i inne osoby publiczne

Przez lata hejt online traktowano jako coś, co po prostu trzeba znosić. „Nie czytaj komentarzy”. „Olej to”. „Taka jest cena bycia online”.

Ale ta narracja się zmienia. Celebryci, sportowcy, aktorzy i eksperci od zdrowia psychicznego coraz częściej mówią to samo: hejt online nie jest nieszkodliwy. Dotyka realnych ludzi, realnych ciał i realnych umysłów.

Kiedy ktoś dostaje setki lub tysiące złośliwych komentarzy, ataków na wygląd, gróźb, obelg czy upokarzających wiadomości, ten wpływ nie znika w chwili zamknięcia aplikacji. Może zostać jako lęk, wstyd, nadmierna czujność, brak pewności siebie, obniżony nastrój, wycofanie społeczne i wyczerpanie emocjonalne.

Dotyczy to szczególnie młodych ludzi, twórców, osób publicznych i wszystkich, których tożsamość, ciało, praca lub przekonania są nieustannie wystawione na publiczny osąd. W ZenFeed wierzymy, że bezpieczeństwo online to nie tylko kwestia platform. To kwestia zdrowia psychicznego.

Selena Gomez: media społecznościowe, porównywanie się i zdrowie psychiczne

Selena Gomez jest jedną z najbardziej obserwowanych osób na świecie, ale otwarcie mówi o tym, jak bardzo szkodliwe dla zdrowia psychicznego mogą być media społecznościowe.

W wywiadach opisywała, jak Instagram stał się dla niej pochłaniający, jak internetowe porównania wpływały na jej obraz siebie i jak odejście od mediów społecznościowych pomogło jej samopoczuciu psychicznemu. W jednym z wywiadów powiedziała, że przerwa od mediów społecznościowych była jedną z najlepszych decyzji, jakie podjęła dla własnego zdrowia psychicznego.

W 2023 roku Selena Gomez publicznie poprosiła ludzi, aby przestali wysyłać hejt do Hailey Bieber, po tym jak internetowe plotki i konflikt fanów przerodziły się w ukierunkowane nękanie. Jej przekaz był prosty, ale ważny: nikt nie powinien musieć znosić hejtu ani nękania w internecie.

To ma znaczenie, bo historia Seleny pokazuje coś więcej niż celebrycką plotkę. Pokazuje, jak szybko przestrzenie online mogą zamienić się w emocjonalne pole bitwy. Plotka, nieporozumienie czy wirusowy post mogą w kilka chwil zamienić się w tysiące komentarzy skierowanych do jednej osoby. Dla większości ludzi taki poziom ekspozycji byłby psychicznie przytłaczający.

Jeśli ktoś ze światową sławą, zasobami i zespołem wsparcia potrzebuje dystansu od hejtu online, żeby chronić swoje zdrowie psychiczne, co dopiero z nastolatkami, mniejszymi twórcami, aktywistami czy osobami, które nie mają wokół siebie żadnego zespołu? To pytanie, które powinniśmy sobie zadawać.

Billie Eilish: odejście od mediów społecznościowych

Billie Eilish również mówiła o wzięciu dystansu od mediów społecznościowych i ochronie swojego zdrowia psychicznego. Podobnie jak wielu młodych artystów, zdobyła światową sławę w bardzo młodym wieku – w tym samym czasie, gdy miliony ludzi komentowały jej wygląd, osobowość, ciało, muzykę i wybory.

Dla młodych osób publicznych sekcja komentarzy może stać się miejscem, w którym tożsamość jest nieustannie atakowana. Jednego dnia ludzie komentują twoje ciało. Innego – twoją twarz, ubrania, związki, sukces, „autentyczność”, osobowość czy stan psychiczny. To nie jest zwykła informacja zwrotna. To ciągła publiczna ocena.

Dla nastolatków i młodych dorosłych taka ekspozycja może być szczególnie szkodliwa. Ich obraz siebie wciąż się kształtuje, ich układ nerwowy wciąż uczy się, co jest bezpieczne, a ich poczucie tożsamości może być silnie kształtowane przez to, jak reagują na nich inni. Hejt online może zostać zinternalizowany – gdy ktoś wystarczająco często czyta „jesteś brzydki/brzydka”, zaczyna słyszeć te słowa jako własną myśl. Dlatego ograniczanie ekspozycji ma znaczenie – ten wątek rozwijamy szerzej w tekście o tym, dlaczego hejt tak mocno dotyka dzieci i młodzież.

Kate Winslet: dzieci, rodzice i szkodliwe treści online

Kate Winslet stanowczo wypowiadała się na temat narażenia dzieci na media społecznościowe i szkodliwe treści online. Opisywała, jak przerażające może być dla rodziców to, że nie wiedzą w pełni, co ich dzieci widzą w internecie.

To kluczowa kwestia. Rodzice często wierzą, że jeśli w internecie wydarzy się coś poważnego, ich dziecko im o tym powie. Ale wiele dzieci i nastolatków milczy – bo się wstydzą, boją się kary, obawiają się, że dorośli zabiorą im telefon, albo uważają, że nikt ich nie zrozumie. Tymczasem szkodliwe komentarze, upokarzające posty i toksyczne wiadomości mogą trwać 24 godziny na dobę.

Cyberprzemoc nie kończy się za bramą szkoły. Podąża za dziećmi do ich pokoju, telefonu, grup na komunikatorach, kont w mediach społecznościowych i snu. Obawy Kate Winslet odzwierciedlają rzeczywistość wielu rodzin: świat online jest często niewidoczny dla dorosłych, ale bardzo realny emocjonalnie dla młodych ludzi.

Imane Khelif: gdy hejt online staje się masowym atakiem

W 2024 roku olimpijska bokserka Imane Khelif stała się celem intensywnego nękania online i publicznej kontrowersji podczas igrzysk w Paryżu. Ten przypadek pokazał, jak szybko hejt online może przerodzić się w masowy atak, zwłaszcza gdy płeć, tożsamość, sport i dezinformacja nakładają się na siebie.

Dla sportowców i osób publicznych nękanie online to nie zwykła „krytyka”. Może obejmować odczłowieczanie, dyskryminację, groźby, upokorzenie i skoordynowane ataki. Ten rodzaj hejtu różni się psychologicznie od zwykłego sporu – może wywoływać poczucie bycia ściganym przez tłum. Układ nerwowy odbiera powtarzający się publiczny atak jako zagrożenie, a osoba może czuć się nieustannie obserwowana, niebezpiecznie eksponowana i pozbawiona możliwości ucieczki. Dlatego narzędzia ochrony cyfrowej to nie luksus. To element współczesnej ochrony zdrowia psychicznego.

Celebryci nie są jedynymi, których to dotyka

Łatwo pomyśleć, że celebryci powinni po prostu „sobie radzić”. Ale to niebezpieczne myślenie. Fakt, że ktoś jest sławny, nie oznacza, że jest odporny emocjonalnie. Rozpoznawalność nie odbiera człowieczeństwa. Publiczny profil to wciąż osoba z układem nerwowym, ciałem, rodziną, historią i realnym zdrowiem psychicznym.

A jeśli hejt online dotyka celebrytów dysponujących zasobami, wyobraźmy sobie, co robi z nastolatkami, mniejszymi twórcami, aktywistami, dziennikarzami, kobietami w przestrzeni publicznej, osobami LGBTQIA+, migrantami, społecznościami rasizowanymi, sportowcami, nauczycielami, organizacjami NGO czy osobami wychodzącymi z kryzysu psychicznego.

Hejt online najczęściej celuje dokładnie w te elementy tożsamości, które są najbardziej wrażliwe: ciało, wygląd, płeć, orientację seksualną, pochodzenie etniczne, niepełnosprawność, przekonania, sukces, błędy i przynależność społeczną.

Dlaczego „po prostu to zignoruj” nie wystarcza

Z psychologicznego punktu widzenia mówienie komuś, żeby „po prostu ignorował hejt”, nie uwzględnia tego, jak działa ludzki mózg. Ludzie są istotami społecznymi, zaprogramowanymi do wychwytywania odrzucenia, zagrożenia i upokorzenia. Negatywna informacja zwrotna od innych może aktywować wstyd, lęk i reakcje stresowe. Powtarzana regularnie, może wpływać na poczucie własnej wartości, nastrój, sen, koncentrację i regulację emocji.

Jeden złośliwy komentarz może zostać w głowie dłużej niż dziesiątki pozytywnych. To nie jest słabość – tak działa system wykrywania zagrożeń. Problem pogłębia się, gdy hejt online jest powtarzalny, publiczny, anonimowy, oparty na tożsamości, seksualizujący, skupiony na ciele, skoordynowany, upokarzający i niemożliwy do uniknięcia. W takich przypadkach hejt online nie jest po prostu nieprzyjemny – staje się formą presji psychologicznej, co potwierdzają badania nad tym, dlaczego sekcje komentarzy w ogóle stają się toksyczne.

Rola technologii: od ekspozycji do ochrony

Technologia pomogła stworzyć ten problem. Ale technologia może też pomóc ograniczyć szkody.

Większość platform oferuje już pewne funkcje bezpieczeństwa: blokowanie, zgłaszanie, ograniczanie widoczności, ukrywanie słów czy filtrowanie obraźliwych komentarzy. Te narzędzia są pomocne, ale zwykle wymagają od użytkownika ręcznego zarządzania nadużyciami już po tym, jak do nich doszło.

ZenFeed powstał, żeby dodać kolejną, bardziej ochronną warstwę. Naszym celem jest pomóc twórcom, organizacjom, edukatorom, NGO i osobom publicznym ograniczyć ekspozycję na toksyczne komentarze, zanim wyrządzą one więcej szkody. ZenFeed pomaga wykrywać toksyczne i pełne nienawiści komentarze, filtrować szkodliwy język, ograniczać widoczność obraźliwych treści, wspierać bezpieczniejsze społeczności online, pomagać zespołom moderować efektywniej, chronić zdrowie psychiczne poprzez ograniczenie ekspozycji oraz dawać organizacjom praktyczne narzędzie w walce z hejtem online.

Nie chodzi o uciszanie sporu. Chodzi o wyznaczanie granic wobec nadużyć. Jest różnica między krytyką a okrucieństwem. Jest różnica między debatą a odczłowieczaniem. Jest różnica między wolnością słowa a przemocą psychiczną.

Bezpieczniejsze komentarze to część opieki nad zdrowiem psychicznym

Moderacja komentarzy jest często traktowana jako kwestia techniczna. Ale to również kwestia psychologiczna. Każda sekcja komentarzy tworzy pewien klimat emocjonalny – mówi ludziom, czy są bezpieczni, czy przynależą, czy mogą się wypowiadać, czy zostaną zaatakowani, czy ich tożsamość zostanie użyta przeciwko nim.

Dla młodych ludzi, twórców, aktywistów, organizacji NGO i osób publicznych ten klimat ma znaczenie. Bezpieczniejszy internet nie zaczyna się od mówienia ludziom, żeby „byli silniejsi”. Zaczyna się od ograniczania zbędnej krzywdy.

Czego uczą nas te historie

Ostatnie wypowiedzi celebrytów pokazują, że hejt online przestał być tylko osobistym problemem. To kwestia zdrowia publicznego, bezpieczeństwa młodzieży i odpowiedzialności platform.

Selena Gomez pokazuje, jak porównywanie się w mediach społecznościowych i hejt online mogą wpływać na zdrowie psychiczne. Billie Eilish pokazuje, dlaczego nawet odnoszący sukcesy młodzi artyści potrzebują dystansu od toksycznej ekspozycji. Kate Winslet pokazuje, dlaczego rodzice i dzieci potrzebują silniejszej ochrony w internecie. Imane Khelif pokazuje, jak szybko publiczna uwaga może przerodzić się w masowe nękanie.

Przekaz jest jasny: hejt online nie zostaje online. Wpływa na to, jak ludzie się czują, śpią, pracują, tworzą, uczestniczą w życiu i postrzegają samych siebie.

Podsumowanie

ZenFeed powstał, ponieważ nikt nie powinien dorastać w toksycznej sekcji komentarzy. Wierzymy, że przestrzenie cyfrowe mogą być bezpieczniejsze, że twórcy i organizacje zasługują na lepsze narzędzia, a młodzi ludzie zasługują na ochronę, zanim dojdzie do krzywdy.

Hejt online może być powszechny, ale nie powinien być normalny. Czas przestać traktować toksyczne komentarze jako nieunikniony element internetu – i czas budować bezpieczniejsze przestrzenie online.

Źródła

1. USA Today. „Selena Gomez defends Hailey Bieber against online hate.”
2. USA Today. „Selena Gomez, Billie Eilish and celebrities taking social media breaks.”
3. BBC. „Kate Winslet: Parents feel powerless over children’s social media use.”
4. Molly Rose Foundation. „Kate Winslet calls for harmful online content to be criminalised.”
5. Euronews. „JK Rowling and Elon Musk named in cyberbullying lawsuit filed by Olympic champion Imane Khelif.”